โอกาสของผู้ประกอบการ SME ไทยจากการเปลี่ยนแปลงสู่เศรษฐกิจใหม่ที่ไม่พึ่งพิงน้ำมันของกลุ่มประเทศ GCC

กลุ่มประเทศคณะมนตรีความร่วมมือแห่งรัฐอ่าวอาหรับ (Gulf Cooperation Council) หรือที่เรียกว่ากลุ่มประเทศ GCC ประกอบด้วยสมาชิก 6 ประเทศ ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย คูเวต โอมาน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ และบาห์เรน มีการกำหนดยุทธศาสตร์และเริ่มปรับตัวสู่การสร้างเศรษฐกิจใหม่ จากประเทศที่พึ่งพิงรายได้จากน้ำมันสู่การพัฒนาเศรษฐกิจที่มีความหลากหลาย โดยเฉพาะหลัง Covid-19 มีการเร่งรัดกิจกรรมทางเศรษฐกิจให้มีการเติบโตแบบอัตราเร่ง มีแผนการเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มร้อยละ 5 จากเดิมที่ไม่มีการจัดเก็บภาษีดังกล่าว และการปรับเปลี่ยนค่านิยมและสังคมรูปแบบใหม่ (Socioeconomic Movement) อาทิ การให้สิทธิและบทบาทของสตรีที่เพิ่มมากขึ้น หรือการผ่อนคลายความเข้มงวดข้อปฏิบัติทางศาสนา ที่สำคัญคือ นโยบายที่มุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในการสร้างประเทศ และมุ่งจ้างแรงงานในประเทศ เพื่อสร้างความมั่นคงให้เกิดขึ้นให้เกิดความสมดุลของแหล่งรายได้ภายใน 5-10 ปีข้างหน้า

กลุ่มประเทศ GCC ยังเป็นช่องทางประตูการค้าเชื่อมต่อกับประเทศในทวีปแอฟริกาตอนเหนือ ซึ่งมีการรวมกลุ่มเศรษฐกิจเป็นกลุ่มประเทศตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ (Middle East and North Africa, MENA) ประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 21 ประเทศ มีขนาดเศรษฐกิจประมาณ 3.415 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 4.4 ของขนาดเศรษฐกิจโลก หรือมีขนาดใหญ่ 9 เท่าของเศรษฐกิจไทย จากบริบทที่เปลี่ยนแปลงและกำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วนี้ จะเป็นโอกาสใหม่ (ตลาดใหม่) สำหรับ SME ไทยในการส่งออกสินค้าและบริการ และสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันให้ทันกับคู่แข่งที่เล็งเห็นโอกาสดังกล่าว

อุตสาหกรรมที่เป็นโอกาสสำหรับ SME ไทย

อุตสาหกรรมอาหาร การปรับเปลี่ยนบทบาทจากผู้นำข้าวของกลุ่มประเทศ GCC สู่การเป็นศูนย์กลางกระจายสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูป โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกระจายสินค้าอาหารฮาลาลไปยังกลุ่มประเทศ MENA เป็นโอกาสสำหรับ SME ไทยในตลาดอาหารแปรรูป ไม่ว่าจะเป็นปลากระป๋อง ไก่แปรรูป และเครื่องปรุงรสต่าง ๆ นอกจากนี้พฤติกรรมการเลือกบริโภคอาหารที่เป็นมิตรต่อสุขภาพ เช่น กลุ่มขนมขบเคี้ยวที่มีปริมาณน้ำตาลน้อย สินค้าประเภทเสริมโปรตีน เพิ่มพลังงาน หรือช่วยให้เกิดความสดชื่น ลดความเหนื่อยล้าจากการทำงาน รวมทั้งอาหารที่มีส่วนผสมจากธรรมชาติเป็นหลัก หรือเป็นผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากวัตถุดิบคุณภาพสูงอย่างส่วนประสมของโกโก้หรือช็อคโกแล็ตที่เป็นเกรดพรีเมี่ยม กลุ่มสินค้า Ready-to-Drink ไม่ว่าจะเป็นกาแฟพร้อมดื่ม ชาพร้อมดื่ม เครื่องดื่มทดแทนมื้ออาหาร และเครื่องดื่มน้ำผลไม้อัดก๊าซ แต่ต้องไม่มีส่วนผสมของแอลกอฮอลล์ มีแนวโน้มได้รับความนิยมและเติบโตสูงในอนาคต อย่างไรก็ตาม การจะเข้าสู่กลุ่มประเทศ GCC ได้นั้น จะต้องได้รับการรับรองมาตรฐานฮาลาล รวมทั้งมาตรฐานในอุตสาหกรรมการผลิตอาหาร ที่เรียกว่า GSO ผ่านการตรวจสอบโดยหน่วยงาน GCC

อุตสาหกรรมอะไหล่และชิ้นส่วนยานยนต์ ประเทศไทยเป็นผู้ส่งออกรถยนต์รายใหญ่ของโลก และเป็นประเทศคู่ค้าสำคัญในอุตสาหกรรมกับกลุ่มประเทศ GCC ภายใต้แบรนด์ยานยนต์ชั้นนำต่าง ๆ โดยรถยนต์ส่วนใหญ่ที่เป็นที่นิยมในกลุ่มประเทศ GCC ได้แก่ รถยนต์ประเภท SUV โดยแบรนด์รถยนต์ที่เป็นที่นิยมมากที่สุด คือ โตโยต้า โดยอะไหล่และชิ้นส่วนที่มีการนำเข้าจากต่างประเทศจำนวนมาก ได้แก่ แบตเตอรี่ ชิ้นส่วนของระบบเบรก ผ้าเบรก โช้คอัพ ตัวกรองน้ำมันเครื่อง หัวเทียน สายพาน และใบปัดน้ำฝน ทำให้ยังมีช่องว่างทางการตลาดเป็นโอกาสของ SME ไทยในอุตสาหกรรมอะไหล่และชิ้นส่วนยานยนต์ ได้แก่ อะไหล่แท้ อะไหล่เทียบ หรือแม้กระทั่งอะไหล่มือสอง แต่อย่างไรก็ตามการส่งออกสินค้าอะไหล่และชิ้นส่วนยานยนต์จะต้องผ่านการรับรองมาตรฐานด้านคุณภาพจาก ESMA

อุตสาหกรรมวัสดุก่อสร้าง จากวิสัยทัศน์และยุทธศาสตร์ของรัฐบาลในกลุ่มประเทศ GCC มีการก่อสร้างและขยายเมืองใหม่ ทำให้มีความต้องการใช้วัสดุก่อสร้างจำนวนมากและมีการนำเข้าจากต่างประเทศแทบจะทั้งหมด วัสดุก่อสร้างเฉพาะทาง ประเภทที่ใช้สำหรับอาคารอนุรักษ์พลังงานระบบธรรมชาติเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พลังงานทดแทนและการจัดการพลังงานสิ่งแวดล้อม สินค้าประหยัดพลังงานและน้ำ ระบบก่อสร้างสำหรับอาคารอัจฉริยะ (systems for building automation) เครื่องทำความเย็น วัสดุสำหรับสระว่ายน้ำ สร้างถนน สะพาน ระบบไฟฟ้าแสงสว่าง สนามกีฬา โรงแรม บ้านพัก งานภูมิสถาปัตยกรรม โรงแรม มหาวิทยาลัย โรงพยาบาล โรงงานผลิตไฟฟ้า และโรงกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด ยังเป็นที่ต้องการอย่างสูง และเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ผู้ประกอบการ SME ไทยสามารถเข้าถึงตลาดได้

อุตสาหกรรมเครื่องประดับ แม้ว่ากลุ่มประเทศ GCC จะสามารถผลิตเครื่องประดับได้เองในประเทศ แต่ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภค รวมถึงมีนักท่องเที่ยวที่มาเยือน ทำให้ต้องมีการนำเข้าจากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนี้ดูไบยังเป็นศูนย์กลางหลักสำหรับการจัดส่งอัญมณีและเครื่องประดับไปยังประเทศอื่น ๆ ในกลุ่มประเทศความร่วมมืออ่าวอาหรับ (GCC) อันได้แก่ ซาอุดิอาระเบีย กาตาร์ บาห์เรน โอมาน และคูเวต ประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคตะวันออกกลาง แอฟริกาตอนเหนือ กลาง และใต้ เอเชียกลาง ยุโรปตอนใต้และรัสเซีย จึงเป็นโอกาสของผู้ประกอบการ SME ไทยที่จะใช้เป็นช่องทางในการส่งออกต่อ (Re-Export) ไปยังประเทศปลายทางดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ธุรกิจอัญมณีและเครื่องประดับเป็นธุรกิจที่ต้องอาศัยความไว้เนื้อเชื่อใจ มีความซื่อสัตย์ระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย ดังนั้น การสร้างให้เกิดความไว้เนื้อเชื่อใจกันของ SME อาจจะจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ

อุตสาหกรรมภาคบริการ จากยุทธศาสตร์และแผนพัฒนาประเทศของกลุ่มประเทศ GCC ที่ล้วนมุ่งสู่ความยั่งยืน การพัฒนาเมืองใหม่ที่มีสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยและดี เป็นโอกาสของ SME ไทย ในธุรกิจให้บริการออกแบบและที่ปรึกษาระบบเชิงวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม นอกจากนั้น อีกหนึ่งธุรกิจบริการที่สามารถเป็นโอกาสของ SME ไทย คือ ธุรกิจ Wellness and Spa ที่รองรับนักท่องเที่ยวและนักธุรกิจที่มาเยือนเป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญ อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการ SME ควรจะต้องศึกษาวัฒนธรรม ข้อห้ามทางศาสนา และข้อสำคัญ คือ การนำเข้าแรงงานฝีมือมายังกลุ่มประเทศ GCC โดยการประสานกับหน่วยงานภาครัฐอย่างถูกต้อง

การเข้าสู่ตลาดกลุ่มประเทศ GCC นั้น ผู้ประกอบการ SME ควรหาโอกาสเข้าไปเพื่อศึกษาตลาดในพื้นที่ หาคู่ค้านักธุรกิจท้องถิ่นที่จะร่วมลงทุนทำธุรกิจ และการสร้างช่องทางธุรกิจใหม่ ๆ หรือในระยะเริ่มต้น อาจจะใช้วิธีจำหน่ายผ่านหรือร่วมกับผู้ประกอบการไทยขนาดใหญ่ที่อยู่ในตลาด เพื่อเรียนรู้การดำเนินธุรกิจก่อนเข้าสู่ตลาดอย่างเต็มรูปแบบ ผู้ประกอบการจำเป็นต้องปรับตัวสู่มาตรฐานของกลุ่มประเทศ GCC ควรหมั่นศึกษาข้อมูล ศึกษาวัฒนธรรม เข้าร่วมงานแสดงสินค้า รวมทั้งหาโอกาสเข้ามาฝังตัวเพื่อศึกษาตลาดในพื้นที่ ซึ่งการขยายตัวของเมืองและรูปแบบเศรษฐกิจใหม่ ส่งผลให้มีความต้องการสินค้าและบริการอยู่อีกมาก เป็นโอกาสสำคัญของ SME ไทยที่ต้องการรุกสู่ตลาดคู่ค้ารายใหม่ที่มีกำลังซื้อสูง